Yenidoğulmuşlarda eşitmə skrininqi körpələrdə anadangəlmə eşitmə zəifliyinin erkən aşkarlanması məqsədilə aparılan müayinədir. Eşitmə qabiliyyətinin həyatın ilk aylarında qiymətləndirilməsi uşağın nitq və dil inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Müayinə adətən otoakustik emissiya (OAE) və ya avtomatlaşdırılmış eşitmə beyin kötüyü cavabı (AABR) üsulları ilə aparılır. Prosedur ağrısızdır və körpənin qulağına yerləşdirilən xüsusi cihaz vasitəsilə həyata keçirilir. Skrininq nəticəsi əlavə müayinəyə ehtiyac olduğunu göstərərsə, daha ətraflı audioloji qiymətləndirmə aparılır.

Qulaq infeksiyaları xarici, orta və ya daxili qulaq strukturlarını əhatə edə bilər. Otit adlanan bu xəstəliklər qulaq ağrısı, eşitmənin zəifləməsi, qulaqdan ifrazat, hərarət və bəzən başgicəllənmə ilə müşahidə olunur. Diaqnostika zamanı qulaq yolu və qulaq pərdəsi müayinə edilir, ehtiyac olduqda eşitmə testləri və əlavə müayinələr aparılır. Müalicə infeksiyanın növünə və səbəbinə uyğun olaraq ağrıkəsici, yerli və ya sistemik dərman preparatları ilə həyata keçirilir.

Vertiqo insanın özünün və ya ətrafındakı əşyaların fırlandığını hiss etməsi ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir. Daxili qulaq və tarazlıq sisteminin pozğunluqları vertiqonun səbəblərindən biri ola bilər. Bu vəziyyət ürəkbulanma, qusma, tarazlığın pozulması və hərəkət zamanı şikayətlərin artması ilə müşayiət oluna bilər.

Tinnitus xarici səs mənbəyi olmadığı halda qulaqda və ya başda küy, vıyıltı, fit, uğultu və digər səslərin eşidilməsi ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyət eşitmə zəifliyi, qulaq xəstəlikləri, səs-küyə uzunmüddətli məruz qalma və bəzi digər sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli ola bilər.

Sinusit burunətrafı ciblərin selikli qişasının iltihabıdır. Kəskin və ya xroniki formada müşahidə oluna bilər. Əsas əlamətlərə burun tutulması, burundan ifrazat, üz nahiyəsində təzyiq və ağrı, qoxu hissinin zəifləməsi və bəzən baş ağrısı daxildir. Diaqnostika LOR müayinəsi, burun endoskopiyası və ehtiyac olduqda görüntüləmə üsulları ilə aparılır.

Rinit burun selikli qişasının iltihabı və ya qıcıqlanması nəticəsində yaranır. Allergik rinit allergenlərə qarşı həssaslıqla, vazomotor rinit isə temperatur, qoxu, hava dəyişiklikləri və digər qeyri-allergik amillərlə əlaqəli ola bilər. Mövsümi rinit əsasən müəyyən fəsillərdə, atrofik rinit isə burun selikli qişasının nazilməsi və quruması ilə müşahidə olunur.

Qoxu alma qabiliyyətinin azalması (hiposmiya) və ya tam itməsi (anosmiya) burun boşluğu və burunətrafı ciblərin xəstəlikləri, allergiya, virus infeksiyaları, burun polipləri və bəzi nevroloji səbəblərlə əlaqəli ola bilər. Diaqnostika zamanı burun boşluğu və qoxu sistemi qiymətləndirilir, ehtiyac olduqda endoskopik müayinə və qoxu testləri aparılır.

Nazal polipoz burun boşluğunda və ya burunətrafı ciblərdə selikli qişadan inkişaf edən xoşxassəli poliplərlə xarakterizə olunur. Poliplər burun tıxanıqlığı, qoxu hissinin azalması, burun axması və sinusit əlamətlərinə səbəb ola bilər. Diaqnostika LOR müayinəsi və burun endoskopiyası ilə aparılır, zərurət olduqda kompüter tomoqrafiyası təyin edilir. Müalicəyə yerli kortikosteroid spreylər, digər dərman preparatları və dərman müalicəsinin kifayət etmədiyi hallarda endoskopik sinus cərrahiyyəsi daxil ola bilər.

Burun qanamaları burun boşluğundakı damarların zədələnməsi və ya selikli qişanın quruması nəticəsində yarana bilər. Travma, infeksiyalar, allergiya, yüksək arterial təzyiq və bəzi dərman preparatları da qanaxmaya səbəb ola bilər. Müayinə zamanı qanaxmanın mənbəyi müəyyənləşdirilir. Müalicə qanaxmanın intensivliyindən asılı olaraq yerli təzyiq, damarların koaqulyasiyası, burun tamponadası və seçilmiş hallarda cərrahi və ya endovaskulyar üsulları əhatə edə bilər.

Burun tıxanıqlığı burundan nəfəsalmanın çətinləşməsi ilə xarakterizə olunur. Buna burun çəpərinin əyriliyi, burun balıqqulaqlarının böyüməsi, allergik rinit, poliplər, xroniki sinusit və digər anatomik və iltihabi problemlər səbəb ola bilər. Diaqnostika zamanı burun boşluğu müayinə edilir, ehtiyac olduqda endoskopiya və görüntüləmə üsullarından istifadə olunur.

Faringit udlağın selikli qişasının iltihabıdır. Kəskin faringit çox vaxt virus və ya bakterial infeksiyalarla əlaqəli olur. Xroniki faringit isə uzunmüddətli qıcıqlanma, siqaret tüstüsü, quru hava, allergiya və mədə turşusunun qida borusuna və udlağa qayıtması kimi amillərlə bağlı ola bilər. Əsas əlamətlər boğazda ağrı, quruluq, qıcıqlanma, udqunma zamanı narahatlıq və öskürəkdir.

Faringit udlağın selikli qişasının iltihabıdır. Kəskin faringit çox vaxt virus və ya bakterial infeksiyalarla əlaqəli olur. Xroniki faringit isə uzunmüddətli qıcıqlanma, siqaret tüstüsü, quru hava, allergiya və mədə turşusunun qida borusuna və udlağa qayıtması kimi amillərlə bağlı ola bilər. Əsas əlamətlər boğazda ağrı, quruluq, qıcıqlanma, udqunma zamanı narahatlıq və öskürəkdir.

Laringit qırtlağın, xüsusilə səs tellərinin iltihabıdır. Kəskin laringit adətən virus infeksiyaları və ya səsin həddindən artıq yüklənməsi nəticəsində yaranır. Xroniki laringit uzunmüddətli səs yüklənməsi, siqaret istifadəsi, reflüks və digər qıcıqlandırıcı amillərlə əlaqəli ola bilər. Səsin xırıltılı olması, zəifləməsi və ya müvəqqəti itməsi, boğazda quruluq və öskürək əsas əlamətlərdəndir. Diaqnostika üçün qırtlaq və səs telləri müayinə edilir.

Səs qüsurları - səs tellərində düyünlər, poliplər, iltihabi dəyişikliklər, səsin düzgün istifadə edilməməsi, nevroloji problemlər və reflüks bu vəziyyətə səbəb ola bilər. Diaqnostika zamanı səsin xüsusiyyətləri qiymətləndirilir, laringoskopiya və ya videolaringostroboskopiya aparıla bilər. Müalicə səbəbə uyğun olaraq səs terapiyası, dərman müalicəsi və seçilmiş hallarda cərrahi müdaxiləni əhatə edir.

Burun çəpərinin əyriliyi burundan nəfəsalmanın çətinləşməsinə, burun tutulmasına, xoruldamağa və bəzi hallarda təkrarlanan sinusit şikayətlərinə səbəb ola bilər. Septoplastika burun çəpərinin sümük və qığırdaq hissələrinin düzəldilməsi yolu ilə hava keçidinin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş cərrahi müdaxilədir.

Burun balıqqulaqları burun boşluğunda havanın isidilməsi, nəmləndirilməsi və təmizlənməsində iştirak edən anatomik strukturlardır. Onların həddindən artıq böyüməsi burun tıxanıqlığına və nəfəsalmanın çətinləşməsinə səbəb ola bilər. Balıqqulaqların kiçildilməsi üçün radiotezlik, lazer, submukozal reduksiya və digər cərrahi üsullardan istifadə edilə bilər.

Adenoidektomiya burun-udlaq nahiyəsində yerləşən adenoid toxumanın — burun-udlaq badamcığının cərrahi yolla çıxarılmasıdır. Adenoid toxumanın böyüməsi uşaqlarda burun tıxanıqlığı, ağızdan nəfəsalma, xoruldama, yuxu zamanı tənəffüs pozğunluqları və orta qulaqda maye toplanması ilə əlaqəli ola bilər.

Burunətrafı ciblərin xroniki iltihabı, poliplər və sinusların təbii drenaj yollarının tutulması kimi problemlərin müalicəsində istifadə olunan minimal invaziv cərrahi üsuldur. Əməliyyat burun dəliklərindən daxil edilən endoskop və xüsusi alətlər vasitəsilə həyata keçirilir. Burunətrafı ciblərin təbii açılışları genişləndirilir, xəstə toxumalar və poliplər ehtiyac olduqda təmizlənir.

Tonzillektomiya damaq badamcıqlarının cərrahi yolla çıxarılmasıdır. Əməliyyat tez-tez təkrarlanan tonzillit, badamcıqlarla əlaqəli müəyyən ağırlaşmalar və ya badamcıqların böyüməsi nəticəsində yaranan yuxu zamanı tənəffüs pozğunluqları zamanı nəzərdən keçirilə bilər. Müdaxilə ümumi anesteziya altında aparılır.

Xoruldama yuxu zamanı yuxarı tənəffüs yollarından keçən hava axınının yumşaq toxumaların vibrasiyasına səbəb olması nəticəsində yaranır. Burun çəpərinin əyriliyi, burun balıqqulaqlarının böyüməsi, yumşaq damaq və badamcıqlarla bağlı anatomik xüsusiyyətlər xoruldamanın səbəbləri arasında ola bilər. Cərrahi müalicə xoruldamanın mənbəyindən asılı olaraq burun, yumşaq damaq və ya digər anatomik strukturlara yönəldilə bilər.

Gözyaşı kanalının tıxanıqlığı göz yaşının burun boşluğuna normal axmasına mane olur və davamlı sulanma, göz kənarında ifrazat, bəzən isə təkrarlanan infeksiyalarla müşahidə oluna bilər. Tıxanıqlığın səviyyəsindən və səbəbindən asılı olaraq müxtəlif müalicə üsulları tətbiq edilir. Bunlara gözyaşı yollarının zondlanması, silikon borucuq yerləşdirilməsi və dakriosistorinostomiya (DCR) əməliyyatı daxil ola bilər.

Timpanoplastika qulaq pərdəsindəki dəliyin və ya zədələnmənin cərrahi yolla bərpası üçün aparılan əməliyyatdır. Qulaq pərdəsinin zədələnməsi xroniki orta qulaq iltihabı, travma və digər səbəblərlə bağlı ola bilər. Əməliyyat zamanı qulaq pərdəsindəki defekt adətən pasiyentin öz toxumasından götürülmüş materialla bərpa edilir. Ehtiyac olduqda orta qulaqdakı eşitmə sümüklərinin vəziyyəti də qiymətləndirilir və müvafiq müdaxilə aparılır.

Orta qulaqda uzun müddət maye toplanması, eşitmənin zəifləməsi və bəzi hallarda adheziv otit zamanı qulaq pərdəsinə kiçik ventilyasiya borucuğu yerləşdirilə bilər. Bu borucuq orta qulaq boşluğunun havalanmasına və mayenin xaric olmasına kömək edir. Prosedur zamanı qulaq pərdəsində kiçik kəsik yaradılır, toplanmış maye xaric edilir və ventilyasiya borucuğu yerləşdirilir. Bu müdaxilə xüsusilə uşaqlarda davamlı orta qulaq mayesi və eşitmə zəifliyi zamanı nəzərdən keçirilə bilər.

Otoplastika qulaq seyvanının formasını, ölçüsünü və başla arasındakı bucağı dəyişdirmək üçün aparılan cərrahi müdaxilədir. Ən çox qabarmış qulaqların korreksiyası, anadangəlmə forma fərqlərinin və travma nəticəsində yaranmış bəzi deformasiyaların düzəldilməsi məqsədilə tətbiq olunur. Əməliyyat zamanı qulaq qığırdağına forma verilir və qulaq seyvanının mövqeyi korreksiya edilir.

Qulaq seyvanında keloid, lipoma və digər xoşxassəli törəmələr yarana bilər. Bu törəmələr estetik narahatlıq, böyümə, ağrı və ya mexaniki diskomfort yaratdıqda onların cərrahi yolla götürülməsi nəzərdən keçirilə bilər. Müdaxilədən əvvəl törəmənin ölçüsü, yerləşməsi və xarakteri qiymətləndirilir. Zərurət olduqda çıxarılan toxuma histopatoloji müayinəyə göndərilir.