Doğuş zamanı yaranan travmalar yenidoğulmuşlarda sinir sistemi və hərəkət funksiyalarına müxtəlif dərəcədə təsir göstərə bilər. Uşaq nevroloqu tərəfindən uşağın nevroloji statusu, əzələ tonusu, refleksləri, hərəkət və inkişaf göstəriciləri qiymətləndirilir. Zərurət olduqda əlavə instrumental və laborator müayinələr aparılaraq erkən reabilitasiya və müalicə planı hazırlanır.

Uşaqlarda qıcolmalar müxtəlif səbəblərdən, o cümlədən epilepsiya, qızdırma, metabolik pozğunluqlar və digər nevroloji vəziyyətlər nəticəsində yarana bilər. Qıcolmanın xüsusiyyətləri, müddəti və təkrarlanma tezliyi qiymətləndirilir. Ehtiyac olduqda EEG, beyin görüntüləmələri və laborator müayinələr aparılır və səbəbə uyğun müalicə planlaşdırılır.

Uşaqlarda emosional gərginlik, qorxu, narahatlıq, yuxu pozğunluğu, tiklər və digər psixoloji və davranış dəyişiklikləri nevrotik pozğunluqlarla əlaqəli ola bilər. Uşağın emosional vəziyyəti, davranışı və inkişaf xüsusiyyətləri kompleks şəkildə qiymətləndirilir. Müalicə ehtiyacdan asılı olaraq psixoloji dəstək, davranış terapiyası və digər mütəxəssislərlə birgə yanaşmanı əhatə edə bilər.

Əqli inkişaf geriliyi daha düzgün ifadə ilə intellektual inkişaf pozğunluğu uşağın intellektual və adaptiv bacarıqlarının yaşına uyğun inkişaf etməməsi ilə xarakterizə olunur. Qiymətləndirmə zamanı uşağın nitqi, öyrənmə qabiliyyəti, sosial və gündəlik həyat bacarıqları nəzərə alınır. Səbəbin müəyyənləşdirilməsi üçün nevroloji, inkişaf, genetik və digər müayinələrə ehtiyac yarana bilər.

Hərəki pozğunluqlar uşağın hərəkət, koordinasiya, tarazlıq və əzələ tonusunda yaranan dəyişikliklərlə özünü göstərə bilər. Müayinə zamanı uşağın motor inkişafı, refleksləri və əzələ gücü qiymətləndirilir. Erkən aşkarlama və uyğun reabilitasiya proqramı uşağın funksional imkanlarının inkişafına kömək edə bilər.

Uşaq serebral iflici beynin inkişaf etməkdə olan dövründə yaranan zədələnmə və ya inkişaf pozğunluğu ilə əlaqəli davamlı hərəkət və postura pozğunluqları qrupudur. Uşaq nevroloqu tərəfindən motor inkişaf, əzələ tonusu, reflekslər və digər nevroloji göstəricilər qiymətləndirilir. Müalicə fərdi şəkildə planlaşdırılır və fizioterapiya, reabilitasiya, loqopedik və digər dəstəkləyici yanaşmaları əhatə edə bilər.

Miopatiyalar əzələ toxumasının funksiyasını və gücünü pozan xəstəliklər qrupudur. Uşaqda əzələ zəifliyi, tez yorulma, hərəkət və motor inkişafda geriləmə müşahidə oluna bilər. Diaqnostika zamanı nevroloji müayinə, əzələ fermentləri, elektrofizioloji müayinələr, genetik testlər və digər müayinələrdən istifadə oluna bilər.

Autizm spektr pozğunluğu sosial ünsiyyət və qarşılıqlı əlaqənin xüsusiyyətləri, məhdud və təkrarlanan davranış və maraq nümunələri ilə xarakterizə olunan neyroinkişaf xüsusiyyətidir. Erkən qiymətləndirmə uşağın inkişaf ehtiyaclarının müəyyənləşdirilməsi və uyğun dəstək proqramının hazırlanması baxımından vacibdir. Müalicə və dəstək fərdi ehtiyaclara əsasən nevroloq, uşaq psixiatrı, psixoloq, loqoped və digər mütəxəssislərin iştirakı ilə təşkil oluna bilər.

Diqqət çatışmazlığı və hiperaktivlik sindromu (DÇHS) diqqətin davamlılığında çətinlik, həddindən artıq hərəkətlilik və impulsiv davranışlarla xarakterizə olunan neyroinkişaf pozğunluğudur. Diaqnostika zamanı uşağın davranışı müxtəlif mühitlərdə, xüsusilə evdə və məktəbdə qiymətləndirilir. Müalicə uşağın yaşına və ehtiyaclarına uyğun olaraq davranış yanaşmaları, psixoloji dəstək, təhsil strategiyaları və uyğun hallarda dərman müalicəsini əhatə edə bilər.

Enurez, xüsusilə yuxu zamanı sidiyin qeyri-iradi xaric olmasıdır. Uşağın yaşı, sidik ifrazının xüsusiyyətləri, gecə və gündüz simptomları və digər mümkün səbəblər qiymətləndirilir. Lazım olduqda uroloji və digər müayinələr aparılır və səbəbə uyğun müalicə planı hazırlanır.

Kəkələmə nitq zamanı səslərin, hecaların və ya sözlərin təkrarlanması, uzadılması və ya nitqin müəyyən anlarında fasilələrin yaranması ilə xarakterizə olunur. Uşağın nitq inkişafı və kəkələmənin xüsusiyyətləri qiymətləndirilir. Müalicədə loqopedik terapiya və uşağın emosional vəziyyətinə uyğun psixoloji dəstək mühüm rol oynaya bilər.

Bruksizm yuxu zamanı dişlərin qeyri-iradi sıxılması və sürtülməsidir. Uşaqlarda müxtəlif səbəblərlə, o cümlədən stress, yuxu pozğunluqları, diş və çənə problemləri ilə əlaqəli ola bilər. Qiymətləndirmə zamanı həm nevroloji, həm də stomatoloji amillər nəzərə alınır. Lazım gəldikdə uşaq nevroloqu və stomatoloqu tərəfindən birgə yanaşma tətbiq olunur.

Beyin qan dövranı pozğunluqları beyinə gedən qan axınının azalması, damarların daralması və ya digər damar problemləri nəticəsində yarana bilər. Bu vəziyyətlərdə başgicəllənmə, nitq və hərəkət pozğunluğu, keyimə, görmə dəyişiklikləri və digər nevroloji əlamətlər müşahidə oluna bilər. Diaqnostik qiymətləndirməyə nevroloji müayinə, beyin görüntüləmələri və damar müayinələri daxil edilə bilər.

İnsult beyin qan dövranının kəskin pozulması nəticəsində yaranan təcili tibbi vəziyyətdir. İşemik insult damar tutulması, hemorragik insult isə beyində damar cırılması və qanaxma nəticəsində meydana gəlir. İnsult zamanı erkən diaqnostika və müalicənin başlanması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müalicə insultun növü, zədələnmiş sahə və pasiyentin klinik vəziyyətinə uyğun müəyyən edilir.

Yaddaşın zəifləməsi yaşla əlaqəli dəyişikliklər, stress və yuxu problemləri ilə yanaşı, nevroloji, damar, metabolik və digər səbəblərlə də əlaqəli ola bilər. Qiymətləndirmə zamanı yaddaş və digər koqnitiv funksiyalar, nevroloji status və pasiyentin gündəlik fəaliyyətləri nəzərə alınır. Ehtiyac olduqda laborator və instrumental müayinələr aparılır.

Vertiqo insanın özünün və ya ətraf mühitin fırlanması hissidir. Səbəblər daxili qulaq xəstəlikləri, vestibulyar sistem pozğunluqları, beyin və sinir sistemi xəstəlikləri, damar problemləri və digər vəziyyətlərlə əlaqəli ola bilər. Başgicəllənmənin xarakteri, müddəti və müşayiət edən simptomlar qiymətləndirilərək uyğun diaqnostik yanaşma seçilir.

Ateroskleroz damar divarlarında aterosklerotik lövhələrin formalaşması və damarların daralması ilə xarakterizə olunan xroniki damar xəstəliyidir. Beyin damarlarının zədələnməsi insult və digər beyin qan dövranı pozğunluqları riskini artıra bilər. Risk faktorlarının qiymətləndirilməsi və onların nəzarətdə saxlanılması müalicənin mühüm hissəsidir.

Epilepsiya təkrarlanan, səbəbsiz epileptik tutmalarla xarakterizə olunan xroniki nevroloji xəstəlikdir. Diaqnostik qiymətləndirmədə tutmaların xüsusiyyətləri, nevroloji müayinə, EEG və ehtiyac olduqda beyin MRT-si kimi müayinələrdən istifadə olunur. Müalicə epilepsiyanın növünə və pasiyentin fərdi xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq əsasən antiepileptik preparatlarla aparılır.

Nevropatiyalar periferik sinirlərin zədələnməsi nəticəsində yaranan xəstəliklər qrupudur. Diabetik nevropatiya ilə yanaşı, metabolik, toksik, travmatik və digər səbəblərlə əlaqəli nevropatiyalar da mövcuddur. Əlamətlərə ətraflarda keyimə, iynələnmə, yanma, ağrı və əzələ zəifliyi daxil ola bilər. Diaqnostikada nevroloji müayinə və ehtiyac olduqda elektronevromioqrafiya (ENMG) tətbiq edilir.

Periferik sinirlərin zədələnməsi hərəkət və hissiyat pozğunluqlarına səbəb ola bilər. Bell iflici üz sinirinin periferik zədələnməsi nəticəsində üzün bir tərəfində qəfil zəiflik və ya iflic yaranması ilə xarakterizə olunur. Müalicə simptomların başlanma vaxtı, ağırlığı və mümkün səbəblər nəzərə alınaraq planlaşdırılır. Qəfil üz iflici zamanı insult kimi digər təcili səbəblər də istisna edilməlidir.

Onurğa və fəqərə xəstəlikləri bel və boyun ağrıları, hərəkət məhdudluğu, ətraflarda keyimə və ağrı ilə müşayiət oluna bilər. Bel yırtığı (disk yırtığı) zamanı fəqərələrarası diskin sinir köklərinə təzyiq göstərməsi nəticəsində beldən ayağa yayılan ağrı, keyimə və bəzi hallarda əzələ zəifliyi yarana bilər. Diaqnostika zamanı klinik müayinə və ehtiyac olduqda MRT kimi görüntüləmə üsullarından istifadə olunur.

Miqren təkrarlanan baş ağrısı tutmaları ilə xarakterizə olunan nevroloji xəstəlikdir. Baş ağrısı çox vaxt döyünən xarakter daşıyır və ürəkbulanma, qusma, işıq və səsə həssaslıqla müşayiət oluna bilər. Bəzi pasiyentlərdə baş ağrısından əvvəl görmə və ya digər nevroloji əlamətlərlə xarakterizə olunan aura müşahidə edilir. Müalicə tutmaların tezliyi və ağırlığına əsasən fərdi şəkildə planlaşdırılır.

Kəllə-beyin travmaları açıq və qapalı travmalar şəklində ola bilər və yüngül beyin silkələnməsindən ağır beyin zədələnmələrinə qədər müxtəlif klinik vəziyyətlər yarada bilər. Travmadan sonra şüur dəyişiklikləri, baş ağrısı, qusma, yaddaş pozğunluğu, yuxululuq, qıcolma və digər nevroloji əlamətlər qiymətləndirilir. Zərurət olduqda KT və ya MRT kimi görüntüləmə müayinələri aparılır və pasiyentin vəziyyətinə uyğun müalicə və müşahidə həyata keçirilir.